Tổng quan bệnh Rách (bong) võng mạc

Võng mạc là lớp mô thân kinh rất mỏng nằm ở đáy mắt, có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu  hình ảnh về não qua dây thần kinh thị giác. Nhờ đó, con người có thể nhìn thấy và nhận biết thế giới xung quanh. Võng mạc giữ vai trò then chốt trong hệ thống thị giác. 

Bệnh võng mạc là nhóm bệnh ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của vùng mô này. Trong đó nguy hiểm nhất là rách (bong) võng mạc, một tình trạng có thể gây mù loà vĩnh viễn nếu không điều trị kịp thời. Theo thống kê , đây là nguyên nhân gây mù phổ biến nhất chỉ sau đục thuỷ tinh thể 

Rách (bong) võng mạc xảy ra khi một phần mô võng mạc bị bong ra khỏi vị trí bình thường, thường do có vết rách nhỏ trước đó. Dịch trong mắt tràn vào, tách lớp võng mạc khỏi nền nuôi dưỡng, khiến thị lực suy giảm nghiêm trọng. Đây là một tình trạng cấp cứu nhãn khoa, cần được điều trị khẩn cấp trong 24 – 72 giờ đầu để tăng cơ hội phục hồi 

Nguyên nhân bệnh Rách (bong) võng mạc

Bong võng mạc xảy ra khi trên võng mạc xuất hiện một hoặc nhiều vết rách. Dịch kính trong mắt sẽ chảy qua những vết rách này. Sau đó, nó tràn xuống dưới và tách võng mạc khỏi lớp mô nuôi dưỡng bên dưới. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây mất thị lực vĩnh viễn.

Các vết rách thường hình thành do thoái hóa võng mạc chu biên. Đối tượng có nguy cơ cao bao gồm người cận thị nặng, người từng chấn thương mắt, và người mắc bệnh võng mạc tiểu đường. Ngoài ra, hiện tượng bong dịch kính sau thường gặp ở người từ 60 tuổi trở lên cũng dễ dẫn đến rách võng mạc.

Phân loại bong võng mạc

Về lâm sàng, bong võng mạc được chia làm hai loại chính:

• Bong võng mạc nguyên phát: Do có vết rách trên võng mạc. Dịch kính chảy qua vết rách và làm bong lớp võng mạc. Loại này thường tiến triển nhanh và cần can thiệp sớm.

• Bong võng mạc thứ phát: Không có vết rách. Dịch tích tụ dưới võng mạc do nguyên nhân khác, thường do bệnh lý về võng mạc, viêm hoặc rối loạn dịch kính.

Có hai nhóm nhỏ:

• Bong do co kéo: Các mô bất thường bám lên võng mạc rồi co lại, kéo tách lớp võng mạc. Loại này thường xảy ra ở người bị tiểu đường.

• Bong do xuất tiết: Không có vết rách. Dịch rò rỉ xuống dưới do viêm hoặc rối loạn hàng rào máu – võng mạc. Thường gặp ở người bị viêm màng bồ đào hoặc chấn thương mắt.

Triệu chứng bệnh Rách (bong) võng mạc

Triệu chứng lâm sàng 

Bong võng mạc không gây đau, nhưng thường biểu hiện qua các rối loạn thị giác và giảm thị lực rõ rệt. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Chớp sáng: Người bệnh thấy ánh sáng nhấp nháy ở góc mắt. Tình trạng này thường rõ hơn trong bóng tối.

• Ruồi bay: Xuất hiện nhiều chấm đen nhỏ di chuyển trong tầm nhìn. Có thể thấy như có một lớp màng đen mờ che trước mắt.

• Bóng tối che mắt: Khi võng mạc bong nhiều, người bệnh cảm giác như có một màn đen di chuyển từ rìa vào trung tâm.

• Mờ mắt nhanh: Nếu vùng hoàng điểm bị bong, thị lực trung tâm sẽ giảm đột ngột, khiến người bệnh mở mắt rõ rệt 

• Mất thị lực toàn phần: Khi toàn bộ võng mạc bị bong, người bệnh chỉ còn phân biệt được sáng – tối mà không nhìn rõ hình ảnh.

• Bóng tối cục bộ: Một số trường hợp tiến triển âm thầm. Người bệnh chỉ nhận ra khi có vùng tối trong tầm nhìn.

Ở những ca nặng, bong võng mạc có thể gây mờ thị lực trung tâm, thu hẹp tầm nhìn, hoặc mất thị lực đột ngột ở mắt. Nếu các triệu chứng này xuất hiện nhanh chóng, cần đi khám khẩn cấp 

Triệu chứng cận lâm sàng

Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ thực hiện một số xét nghiệm như:

• Soi đáy mắt: Giúp bác sĩ quan sát trực tiếp võng mạc và phát hiện các vùng rách, bong hoặc tụ dịch dưới võng mạc.

• Siêu âm nhãn cầu: Cho phép đánh giá cấu trúc bên trong mắt, đặc biệt hữu ích nếu đục thủy tinh thể hoặc xuất huyết dịch kính che khuất tầm nhìn đáy mắt. 

Đối Tượng Nguy Cơ Bệnh Rách (Bong) Võng Mạc

Bong võng mạc có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào. Tuy nhiên, bệnh thường gặp hơn ở người trên 40 tuổi. Nam giới có nguy cơ cao hơn nữ giới.

Những đối tượng có nguy cơ cao bị bong võng mạc bao gồm:

• Người bị cận thị nặng (trên -6.00 đi-ốp).
• Người từng bị bong võng mạc ở một bên mắt.
• Người có tiền sử gia đình từng mắc bệnh bong võng mạc.
• Người đã phẫu thuật mắt, đặc biệt là sau mổ đục thủy tinh thể.

Người mắc các bệnh lý về mắt như:

• Thoái hóa võng mạc chu biên (lattice degeneration)
• Viêm màng bồ đào
• Tách dịch kính
• Cận thị bệnh lý kéo dài

Chấn thương mắt cũng là nguyên nhân thường gặp. Lực va đập mạnh có thể gây rách võng mạc. Trong trường hợp nặng, kèm theo cả tổn thương ở giác mạc, mi mắt.

Trẻ em hiếm khi bị bong võng mạc. Nếu có, thường do dị tật bẩm sinh hoặc cận thị nặng từ nhỏ.

Khuyến nghị: Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ trên, nên khám mắt định kỳ. Việc theo dõi sớm giúp ngăn ngừa mất thị lực không hồi phục.

Phòng Ngừa Bệnh Rách (Bong) Võng Mạc

Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng giúp ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng. Dưới đây là một số cách phòng bệnh hiệu quả:

• Đi khám bác sĩ mắt ngay khi thấy các triệu chứng ruồi bay, chớp sáng hoặc vùng tối bất thường.

• Mang kính bảo hộ khi chơi thể thao hoặc làm việc với dụng cụ nguy hiểm.

• Kiểm soát tốt đường huyết và thương xuyên gặp bác sĩ nếu bạn bị tiểu đường.

• Khám mắt hàng năm, đặc biệt nếu bạn nằm trong nhóm có nguy cơ mắc bệnh về bong võng.

• Người bị cận thị nên đi khám mắt định kỳ 6 tháng một lần.

• Nếu một bên mắt từng bị bong võng mạc, cần kiểm tra ngay mắt còn lại. Nếu phát hiện tổn thương, bác sĩ có thể dùng tia laser để ngăn bệnh tiến triển.

Lưu ý: Bong võng mạc có thể tiến triển âm thầm. Vì vậy, việc kiểm tra mắt định kỳ và nhận biết sớm triệu chứng là cách tốt nhất để bảo vệ thị lực lâu dài.

Các biện pháp điều trị bệnh Rách (bong) võng mạc

Nếu võng mạc chỉ mới rách, chưa bong, điều trị sớm sẽ ngăn ngừa bong hoàn toàn. Nếu võng mạc đã bong, phẫu thuật là cần thiết.

Điều trị khi võng mạc chỉ mới rách

Một số phương pháp đơn giản, ít xâm lấn được áp dụng như:

• Phẫu thuật Laser: Bác sĩ dùng tia laser tạo vết đốt nhỏ quanh vùng rách. Mục tiêu là “hàn” võng mạc dính lại vào vị trí cũ.

• Cryopexy (đông lạnh): Bác sĩ dùng nhiệt độ lạnh cao để xử lý xung quanh vùng rách. Phương pháp này giúp gắn lại võng mạc mà không cần mở mắt.

• Bơm khí (Gas injection): Bác sĩ bơm một bong bóng khí vào mắt. Bóng khí đẩy võng mạc áp lại thành mắt. Phương pháp này thường kết hợp thêm với laser hoặc cryopexy để tăng hiệu quả. Bóng khí sẽ tự tan sau khoảng một tuần.

Điều trị khi võng mạc đã bong

Hầu hết các ca bong võng mạc đều cần can thiệp phẫu thuật. Một số kỹ thuật phổ biến gồm:

• Ấn độn củng mạc: Bác sĩ khâu một miếng silicone mềm bên ngoài mắt. Miếng này ép nhẹ lên thành mắt để đẩy võng mạc trở lại đúng vị trí. Phương pháp này thường dùng cho người trẻ, cận thị nặng, có vết rách ở rìa võng mạc.

• Cắt dịch kính (Vitrectomy): Bác sĩ loại bỏ dịch kính trong mắt và thay bằng khí nở hoặc dầu silicone. Sau đó kết hợp thêm với laser nội nhãn để làm dính võng mạc từ bên trong. 

Sau phẫu thuật

Kết quả điều trị phụ thuộc vào mức độ tổn thương và thời gian bị bong:

• Nếu vùng hoàng điểm chưa bị bong, thị lực có thể phục hồi rất tốt.

• Nếu hoàng điểm đã bị bong, thị lực phục hồi chậm hơn và không hoàn toàn.

• Một số ca nặng có thể cần mổ lại từ 1–2 lần.

• Có khi phải dùng thêm thuốc đặc biệt bơm vào mắt để giữ võng mạc cố định

Lưu ý: Điều trị càng sớm, kết quả càng cao. Đừng chờ đợi nếu bạn thấy có dấu hiệu bất thường về thị giác.

TRANSLATE with x

English

Arabic	Hebrew	Polish
Bulgarian	Hindi	Portuguese
Catalan	Hmong Daw	Romanian
Chinese Simplified	Hungarian	Russian
Chinese Traditional	Indonesian	Slovak
Czech	Italian	Slovenian
Danish	Japanese	Spanish
Dutch	Klingon	Swedish
English	Korean	Thai
Estonian	Latvian	Turkish
Finnish	Lithuanian	Ukrainian
French	Malay	Urdu
German	Maltese	Vietnamese
Greek	Norwegian	Welsh
Haitian Creole	Persian

TRANSLATE with

COPY THE URL BELOW

Back

EMBED THE SNIPPET BELOW IN YOUR SITE

“>” onclick=”this.select()”>

Enable collaborative features and customize widget: Bing Webmaster Portal

Back